برگزاری دومین رویداد بزرگ «معنا» ویژه مربیان تربیتی مدارس امام رضا(ع) 

به گزارش آستان نیوز، در روز نخست این رویداد، حجت الاسلام مرتضی سلیمانی، معاون پرورشی و تربیت بدنی بنیاد فرهنگی رضوی با محور «تربیت به زبان ساده» به جمع بانوان و آقایان مربی تربیتی مدارس امام رضا(ع) پیوست و تعریف ساده‌ای از «تربیت» ارائه داد: تربیت یعنی ایجاد شدن تغییر در مسیر رشد. کار تربیتی نیز مجموعه فعالیت‌های منظم و مدون برای ایجاد تغییر در مسیر رشد است. 
وی افزود: تربیت؛ ایجاد شدن است، نه ایجاد کردن. باید توجه داشت که هر دو طرف امر تربیت، در یک تعامل ناهمتراز، در حال رشد هستند.‌‌ همچنین تربیت، امری مستمر و زمان‌بر است.‌
وی با اشاره به تعریف تربیت از منظر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، تأکید کرد: تربیت یعنی فرایند هویت‌یابی. مسیر رشد همان مسیر هویت‌یابی است که تا انتهای زندگی به تعاریف جدیدی از خود، خدا و هر آنچه پیرامون زندگی ماست، می‌رسیم. 

موضوع تربیت در مکتب اسلام، انسان است

حجت الاسلام سلیمانی تفاوت تربیت اسلامی و غیر آن را از قول آیت‎الله حائری شیرازی این طور تشریح کرد: تفاوت مکتب اسلامی با سایر مکاتب در تربیت، در موضوع آن است. موضوع تربیت، انسان است. از این رو، تفاوت در فهم متفاوت از انسان است. 
وی اضافه کرد: انسان از نگاه اسلام، فطرت، عقل، اختیار، مبدأ و معاد و اخلاق و... دارد. ما در امر تربیت، بیش از همه، با اختیار کار داریم.  
وی درباره وظیفه مربی، در مواجهه با دانش آموزان، بیان کرد: اگر انسان انتخاب‌گر است، کمک مربی به متربی این است که انتخاب‌گر خوبی شود. ما جای او انتخاب نمی‌کنیم، فقط باید راهبر و هدایت‌گر او باشیم. حالا سوال این است، انسان چطو انتخابگر خوبی می‌شود؟ 
معاون بنیاد فرهنگی رضوی تصریح کرد: اگر آدم‌ها یاد بگیرند که خوب و بد چیست، خود دست به انتخاب خوبی می‌زنند. برخی معتقدند که افراد را به خوبی و بدی شرطی کنیم، شکل می‌گیرند. عده‌ای هم به آزاد گذاشتن افراد در مسیر تجربه اندوزی معتقدند تا در مسیر آزمون و خطا در زندگی، خوبی و بدی را بشناسند.    

ارکان تربیت؛ انس، عادت، معرفت

معاون پرورشی بنیاد فرهنگی رضوی با بیان اینکه انسان‌ها بر اساس، عشق و علاقه، عادت و تفکر دست به انتخاب می‌زنند، ادامه داد: مبتنی بر حدیث نبوی، در هفت سال اول حیات کودک، انس و علاقه و در هفت سال دوم، عادت‌ها شکل می‌گیرد. اما بعد از بلوغ فکری، وارد دوران معرفت می‌شود. مربی برای تربیت کردن، باید روی انس، عادت و معرفت کار کند. 
حجت الاسلام سلیمانی تصریح کرد: ما مأمور به کار مناسبتی نیستیم، گاهی به خاطر شلوغی‌های مدرسه، از تربیت همه‌جانبه دانش آموزان دور می‌افتیم. وقتی مربی و معاون موفقی هستیم که جو غالب را در اختیار داشته باشیم. 

شناسایی افراد مستعد؛ نخستین نقش مربی

حجت الاسلام سلیمانی با اشاره به اینکه کار اول مربی و معاون تربیتی این است که مستعد واقعی را بشناسد؛ نه فقط مداح، قاری و شاعر مدرسه را، تاکید کرد: افراد مستعد، رشد کردن را دوست دارند، زود خسته‌ نمی‌شوند، هنر و مهارت ارتباط‌گیری دارند. مشتاق و تسلیم حق هستند.‌ بعد از شناسایی افراد مستعد، باید به آن‎ها قدرت بدهیم و سپس تکثیر کنیم. با کمک آن‎ها، مسائل مدرسه را شناسایی و روی حل آن‌ها کار کنیم.‌ 
وی تصریح کرد: برای تسهیل این اتفاق، باید از نیروهای راهبر و توانمند در کنار خود استفاده کنید.‌ جلسات آموزش خانواده و هم افزایی با والدین، به تحقق این امر کمک می‌کند. لاجرم باید سایر بازیگران میدان تربیت، از جمله فعالان رسانه، تولیدکنندگان نوشت افزار، معلمان پایه‌های ابتدایی و... را هم به کنش‌گری دعوت و ترغیب کنیم.‌
حجت الاسلام سلیمانی با جمع بندی بیانات خود، توصیه کرد: برای طراحی هر رویداد از جمله جشن، سوگواره یا مسابقه، افراد مستعد را وارد میدان کنید و روی انس و عادت و معرفت آن‎ها کار کنید و سپس مشکلات مدرسه را با کمک هم حل کنید. 

غایت تعلیم و تربیت؛ ترغیب به پرسش‌گری و کنکاش 

ابوالقاسم بهجت، معاون آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی رضوی نیز در بخش دوم این دوره آموزشی، طرح دو سوال را، دستمایه بیان یک نظریه تعلیم و تربیتی کرد و گفت: سوال اول؛ مجموع تجربیات همکاران حاضر در این جمع چند است؟ و سوال دوم، امسال، سال چندم میلادی است؟ برای سوال نخست، به چالش و تفکر واداشته شدید و به تعداد افراد پاسخ متفاوت وجود دارد. اما پاسخ سوال دوم را همه می‌دانید و بلافاصله، بدون توقف و فکر، 2025 را ارائه کردید. 
وی ادامه داد: شما مربیان پرورشی، باید همیشه و همواره، موقعیت‌های چالش برانگیز ندانستن را برای دانش آموز خود فراهم کنید؛ چرا که در موقعیت دانستن، لذتی نیست. لذت، در موقعیت‌های چالش‌برانگیر آموختن است.‌ 
بهجت با بیان اینکه امروز، عصر اطلاعات و انفجار دانش است و دانش آموزان به طور خودکار به همه نوع داده‌ها و اطلاعات دسترسی دارند، اضافه کرد: دانش آموزان سطح بالایی از اطلاعات را در اختیار دارند، اما آیا از مفهوم آن‌ها نیز درک و اطلاعی دارند؟ 
به گفته وی، طبق نظریه پرسش‌محوری، تکمله نظریه غالب و رایج پاسخ‌محوری است. طبق نظر رایج، معلم و استاد دانشگاه خوب کسی است که همه پاسخ‌ها را بلد باشد.‌ تصویری در ما ایجاد شده که ملاک و معیار، دانایی همه جانبه است.  
معاون آموزش و پژوهش بنیاد فرهنگی رضوی ادامه داد: شاکله تاریخ نظام‌های آموزش و پرورش بشر، به نیمه پر لیوان توجه کرده است. یعنی آدم تربیت‌یافته را کسی می‌دانیم که دارای حداکثر دانش و تجربه باشد.
وی تصریح کرد: غایت تعلیم و تربیت این است که دانش آموز را در موقعیتی قرار دهید که به حیرت و تفکر و تأمل بیفتد و یک سوال خوب بپرسد. سپس، با توجه به رشد ذهنی و شناختی خود، در پی پاسخ برآید. از این رو، مقصود از پرسش‌محوری، ترغیب دانش آموز به کنکاش و جستجوگری است، نه فقط بیان پاسخ‌ها و انتقال اطلاعات.

پرسش‌گری؛ رویکرد تربیتی مدارس امام رضا(ع)

‌ بهجت، روایتی از امام صادق(ع) را با مضمون «إِنَّ هَذَا اَلْعِلْمَ عَلَيْهِ قُفْلٌ وَ مِفْتَاحُهُ اَلْمَسْأَلَةُ؛ علم قفلي است كه كليد آن پرسش است» بیان و در ادامه ابراز کرد: رویکرد تربیتی مدارس امام رضا(ع)، باید پرسش‌گری باشد.‌ سوال‌محوری می‌تواند موتور پیشران پروژه‌محوری باشد. معلم و مربی باید موقعیت‌هایی را فراهم کنند که دانش آموزان، ترغیب به تفکر و سوال پرسیدن در همه حوزه‌ها شوند.  
در بخش روایت تجربیات میدانی این رویداد،  نیز هادی مدیر، معاون ‌پرورشی دبیرستان امام رضا(ع) واحد چناران نیز خاطراتی از دوران کاری خود در روستای بقمچ خراسان رضوی و تجربه موفق موکب دهه آخر صفر دبیرستان امام رضا(ع) واحدچناران در مسیر رشد دانش آموزان را بازگو کرد. 
همچنین در بخش‎های دیگری از این دوره دانش افزایی، محمدرضا هاشمی فر، مؤسس و مدیر مجموعه بازی‌ساز «گره» در رابطه با کیفیت استفاده از بازی‌ها در مسیر رشد و تربیت و نیز خانم عابدی، فعال تربیتی و بازی‌ساز به بیان تجربیات و مصادیقی از اجرای انواع بازی‌ها در محیط‌های آموزشی شهر مشهد پرداختند.